new-venture-nederland-scale-up-nation

Door Marc de Jong en Menno van Dijk

Start-ups zijn een belangrijke bron van innovatie, waarbij vooral de scale-ups, de volwassen geworden start-ups, welvaart en banen realiseren.

Nederland is een van de meest ondernemende landen ter wereld. Jaarlijks worden hier maar liefst 127.000 nieuwe bedrijven opgericht. En hoewel we trots mogen zijn op de ondernemersgeest die hieruit blijkt, is er iets opvallends aan de hand: slechts enkele starters groeien door tot een groot, innovatief bedrijf.

Nu marktveranderingen elkaar sneller dan ooit opvolgen, zijn juist start-ups een belangrijke bron van innovatie. En het zijn de scale-ups (start-ups die groot worden) binnen deze groep die het merendeel van de welvaart en werkgelegenheid realiseren. Ga maar na: innovatieve oplossingen hebben pas voelbaar maatschappelijk effect als ze op grote schaal worden geïmplementeerd. Bovendien hebben grote bedrijven − en de bijbehorende banen een grotere overlevingskans, doordat ze met hun schaalvoordelen beter kunnen concurreren.

Nederlandse start-ups schalen echter onvoldoende op

Nederlands eerste start-up competitie New Venture heeft, sinds de oprichting in 1998 door McKinsey en het ministerie van Economische Zaken, meer dan duizend bedrijven helpen oprichten. Hoewel die bij elkaar ruim een miljard aan omzet en meer dan tienduizend nieuwe banen gecreëerd hebben, zijn slechts twee van deze start-ups opgeschaald tot zelfstandige bedrijven met meer dan honderd miljoen omzet.

Kijken we naar start-ups die gegroeid zijn tot een omzet of waarde groter dan € 1 miljard (zogenoemde unicorns), dan zijn er de afgelopen 25 jaar maar zeven zelfstandig gestarte Nederlandse start-ups zo groot geworden. Van deze zeven zijn er inmiddels vier overgenomen door buitenlandse bedrijven, waarbij vaak het zwaartepunt van de innovatie uit Nederland is verdwenen. In een snelgroeiende industrie als internet en software heeft Nederland in de afgelopen vijftien jaar maar één unicorn voortgebracht , Adyen. Tamelijk weinig vergeleken met landen die qua omvang kleiner zijn dan wij: Israël telde er zeven, Zweden vijf.

Waarom er niet meer scale-ups in Nederland zijn?  In de eerste plaats zijn Nederlandse ondernemers qua ambitieniveau eerder realisten dan dromers. Klein blijven vinden veel ondernemers juist een voordeel. En wie wél groot wil groeien, maakt niet altijd keuzes die daarvoor bevorderlijk zijn – dat is een van de inzichten van THNK, dat zich internationaal toelegt op het opschalen van innovatieve ondernemingen. De Nederlandse markt is te klein om grote bedrijven te creëren. Dus tenzij je al vanaf dag één internationale schaal nastreeft, loop je tegen de grenzen van onze markt op. Ten slotte is het in Nederland moeilijk om financiering voor opschaling te vinden. Investeerders willen zich zelden committeren aan meerdere financieringsrondes gericht op agressieve, ambitieuze groei.

Hoewel iedereen hoopt op een unicorn in de portfolio, richten bestaande programma’s zich vooral op creatie van méér start-ups: door starten te vergemakkelijken, starters zo snel mogelijk op de markt te zetten en een eventueel faillissement minder problematisch te maken. Om Nederland Scale-up Nation te realiseren, moeten overheidsprogramma’s en particuliere programma’s start-ups gerichter helpen om op te schalen, met de volgende vier speerpunten:

Ten eerste, coaching op leiderschap. Help de ondernemer reflecteren op de eigen beperkingen en twijfels, zodat hij of zij beseft hoe belangrijk het is om het sterkst mogelijke leiderschapsteam samen te stellen. Onderzoek (Scale-up is an Experience Game – door THNK en Deloitte) toont aan hoe belangrijk het is om ervaren ondernemers in het leiderschapsteam te hebben.

Ten tweede, schaalbare bedrijfsconcepten. Een product, een bedrijfsmodel en een organisatievorm moeten maximaal schaalbaar zijn, op een wijze die snelle aanpassing aan veranderingen in de markt toelaat. Mentoring kan ondernemers hierbij helpen.

Ten derde, internationalisering. Voor iedere multinational die wij naar Nederland brengen zouden we tien startende ondernemingen de grens over moeten helpen! Scale-ups kunnen veel hebben aan grote Nederlandse multinationals, vanwege hun toegang tot research, distributiekracht en internationale markten.

Ten slotte, betere financiering. Er is behoefte aan een snellere en meer efficiënte matchmaking tussen scale-ups en durfkapitalisten. Hierbij zou een speciaal fonds – zoals StartupDelta nastreeft – kunnen helpen.

Marc de Jong is partner bij McKinsey & Company. Menno van Dijk is co-founder en managing director van THNK, School for Creative Leadership. Beiden zijn bestuurslid van New Venture.

Dit artikel verscheen in het dossier ‘Naar een Scale-up Delta’ in het FD Outlook magazine van 25 september 2015

Meer nieuws

Terug naar boven Keplar Agency